Hipoteka stanowi zabezpieczenie dla banku lub innego wierzyciela pieniędzy, które od niego pożyczamy w postaci kredytu. Wygasa wraz ze spłaceniem całości zobowiązania. Zgodnie z ustawą z dn. 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece żeby zabezpieczyć wierzytelność, która wynika bezpośrednio z zawartej umowy, nieruchomość można obciążyć prawem, na podstawie którego wierzyciel ma możliwość dochodzić zaspokojenia z danej nieruchomości. Hipoteka to efekt wynikający bezpośrednio z zawarcia kredytu. Hipoteka na nieruchomości jest ustanawiana zwykle na tych nieruchomościach, pośród których wyodrębnić można nieruchomości gruntowe i lokalowe stanowiące osobny przedmiot własności. W przypadku nieruchomości,, nie może ona być obciążona w całości, jeśli posiada kilku współwłaścicieli. Współwłaściciel może obciążyć część nieruchomości wyrażoną ułamkiem, wyłączny właściciel może obciążyć całą hipotekę, ale nie może jej części.
Hipoteka powstaje z chwila wpisu w księdze wieczystej, co jest wyjątkiem od ogólnej zasady deklaratywności wpisu.
Hipoteką w drodze wyjątku może obciążać także spółdzielcze własnościowe prawo, ale właśnie do tego potrzeby jest wpis do księgi wieczystej. Zatem jeśli nie została założona księga wieczysta dla tego prawa, co zwykle się zdarza – konieczne jest także jej założenie, co będzie wymagało wielu dokumentów – wszystkich podstaw nabycia prawa przez kolejnych uprawionych wg danych w rejestrze spółdzielni, choć zależy od regionalnej praktyki danego Sądu.